کمپرسور یا موتور یخچال
در این مطلب ما قصد داریم توضیحاتی در رابطه با کمپرسور یا موتور یخچال، نحوه کارکرد، ایرادات و خرابی های رایج آن صحبت کنیم.
موتور یخچال که به عنوان کمپرسور شناخته می شود، با استفاده از یک چرخه تبرید کار می کند. این موتور گاز مبرد را از اواپراتور (قسمت سردکننده داخل یخچال) مکش کرده و آن را فشرده می کند، که باعث افزایش دما و فشار گاز می شود. سپس گاز داغ به کندانسور (کویل های پشت یخچال) منتقل شده و گرما را به محیط می دهد و مجدد به مایع تبدیل می شود.
این مایع از طریق شیر انبساط عبور کرده و فشار آن کاهش می یابد، سپس به اواپراتور بازمی گردد و با جذب گرمای داخل یخچال، دوباره به گاز تبدیل می شود. این چرخه به طور مداوم تکرار شده تا فضای داخلی یخچال خنک بماند.
اجزاء کمپرسور یخچال:
کمپرسور یخچال یک مجموعه ی مکانیکی است که از اجزایی مانند پیستون، میل لنگ و سوپاپ ها تشکیل شده و وظیفه فشرده‌سازی گاز مبرد را بر عهده دارد. میلنگ با چرخش خود سبب عمل کردن پیستون شده و در نهایت با باز و بسته شدن سوپاپ ها، گاز در لوله ها و سیلندر به گردش در می آید. تنها تغییر مهم ساختار موتور یخچال در سال های گذشته، کاهش مصرف انرژی بوده است که نمونه بارز آن کمپرسور خطی است که در این مدل اگر کمپرسور خاموش یا روشن شود سرعت دور موتور کم و یا زیاد می شود.
این نکته حائز اهمیت می باشد که امروزه از میلنگ در کمپرسور های خطی، اسکرال و روتاری استفاده نمی شود و به جای آن مقدار معینی روغن کمپرسور یخچال به کار می رود که کار خنک کاری و روانکاری بخش الکتریکی و مکانیکی را انجام می دهد.
به طور کلی عملکرد موتور (کمپرسور) یخچال به شرح زیر است:
- گاز مبرد از کندانسور وارد کمپرسور می شود.
- پیستون های کمپرسور، گاز مبرد را فشرده می کنند.
- گاز فشرده شده، وارد کندانسور می شود.
- در کندانسور، گاز مبرد گرما خود را به محیط اطراف می دهد و سرد می شود.
- گاز سرد شده از کندانسور خارج شده و وارد اواپراتور می شود.
- در اواپراتور، گاز مبرد تبخیر می گردد.
- در هنگام تبخیر، گاز مبرد گرما از محیط اطراف می گیرد و باعث سرد شدن آن می شود.
- گاز تبخیر شده، وارد کمپرسور می شود و چرخه دوباره تکرار می گردد.
انواع کمپرسور یخچال:
1- موتور پیستونی:
در کمپرسور باد پیستونی، حرکت رفت و برگشتی جهت فشرده کردن گاز توسط پیستون انجام می شود. این نوع کمپرسور از ظرفیت ۱۰۰ اسب بخار برخوردار است. از معایب موتور پیستونی یخچال می توان به ایجاد سر و صدا و حرارت نسبتا زیاد اشاره کرد.
2- کمپرسور دورانی یا روتاری:
کمپرسور دورانی عمل فشرده کردن گاز مبرد را با گردش ۳۶۰ درجه ای تیغه ها انجام می دهد. مصرف برق، سر و صدا و حرارت کمتر نسبت به مدل های پیستونی، از جمله مزایای کمپرسور دورانی به شمار می رود. علاوه بر این راندمان این نوع کمپرسورها نسبت به مدل پیستونی بیشتر است.
3- کمپرسور اسکرال یا مارپیچی
کمپرسور اسکرال یکی از انواع کمپرسورهای مورد استفاده در سیستم های تهویه مطبوع و یخچال ها است که این کمپرسورها از دو صفحه اسکرال تشکیل شده اند که یکی ثابت و دیگری متحرک است. با حرکت صفحه متحرک، گاز مبرد به داخل کمپرسور کشیده شده و تحت فشار قرار می گیرد.
این طراحی باعث کاهش لرزش و صدا در حین کار خواهد شد و همچنین بهره وری انرژی را بالا می برد. کمپرسور اسکرال به دلیل اندازه کوچک و وزن سبک، در کاربردهای خانگی و تجاری به طور گسترده ای مورد استفاده قرار می گیرد و به عنوان گزینه ای مطمئن و کارآمد در سیستم های تهویه مطبوع شناخته می شود.
4- موتور یخچال اینورتر:
کمپرسور خطی یا موتور اینورتر، نسل جدیدی از موتورهای یخچال است که با مصرف انرژی کمتر، صدای بسیار پایین تر و طول عمر بیشتر شناخته می شود؛ هزینه ی اولیه ی آن نسبت به مدل های قدیمی تر بالاتر است که یکی از ویژگی های بسیار خوب و منحصر به فرد این موتور می باشد.
در صورت خرابی کمپرسور یخچال چه مشکلاتی رخ می دهد؟
اگر کمپرسور یخچال آسیب ببیند، مشکلات زیر برای دستگاه شما به وجود خواهد آمد:
1- سیستم خنک کننده یخچال فریزر متوقف می شود
- زمانی که موتور یخچال آسیب ببیند، دیگر قدرت لازم برای هدایت گاز با فشار به اواپراتور را نخواهد داشت.
- یکی از بهترین موردی که نشان می دهد کمپرسور مشکل دارد، این است که یخچال به اندازه کافی خنک نباشد یا اینکه بعضی از مناطق یخچال از خنک کنندگی کمتری برخوردار باشند.
- سرمای یخچال از بین رفته و مشکلات متعددی رخ می دهد.
2- کمپرسور یخچال پر سر و صدا میشود
- کمپرسور به طور معمول در بسیاری از دستگاه های مدرن بی صدا است، بنابراین اگر سر و صدایی ایجاد کند، بدیهی است که نشانه خوبی نیست.
- شما باید جایی که اول از همه صدا می دهد را بررسی کنید.
- اگر مربوط به بخش کمپرسور است، ممکن است خیلی دیر شده باشد.
- معمولا یک کمپرسور پر سر و صدا در حال سوختن می باشد. بنابراین شما احتمالا نیاز دارید بلافاصله آن را تعویض کنید.
- به یاد داشته باشید که کمپرسور دستگاهی است که گاز و فشار داخل یخچال را کنترل می کند. بنابراین ممکن است سر و صدای با نگهداری فشار بالا و گاز معیوب مرتبط باشد.
دلایل سوختن موتور یخچال:
سوختن موتور یخچال یکی از مشکلاتی است که ممکن است برای هر دستگاهی به دلایل مختلفی پیش بیاید. در ادامه به بررسی عواملی خواهیم پرداخت که می توانند با گذشت زمان موجب سوختگی کمپرسور یخچال شوند:
- اگر گاز مبرد به اندازه کافی در سیستم خنک کننده وجود نداشته باشد، موتور یخچال باید برای جبران بیشتر کار کند که باعث سوختن آن می شود.
- نشتی گاز مبرد یکی دیگر از دلایل شایع سوختن موتور یخچال است که به دلایل مختلفی مانند خرابی قطعات سیستم خنک کننده، ضربه خوردن یخچال یا قرار گرفتن در معرض گرمای شدید رخ دهد.
- خرابی قطعاتی مانند ترموستات، رله کمپرسور یا فن خنک کننده نیز می تواند باعث سوختن کمپرسور یخچال شود.
- اگر موتور به طور مداوم کار کند، بیش از حد گرم شده و می سوزد که می تواند در اثر دلایل مختلفی مانند باز ماندن درب، پر شدن بیش از حد یا قرار دادن مواد غذایی داغ در یخچال ایجاد شود.
- چنانچه کمپرسور یخچال به طور منظم روغن کاری نشود، قطعات آن فرسوده شده و باعث سوختن موتور خواهند شد.
در صورتی که متوجه نشانه های سوختن موتور یخچال خود شده اید، لازم است سریعا آن را تعویض کنید. برای جلوگیری از سوختن موتور یخچال باید نکات زیر را رعایت کنید:
- سطح گاز مبرد را به طور منظم بررسی کنید و در صورت نیاز آن را شارژ نمایید.
- یخچال را در معرض گرمای شدید قرار ندهید
- در صورت خرابی قطعات سیستم خنک کننده، آنها را به سرعت تعمیر یا تعویض کنید.
- درب یخچال را به طور مداوم باز نگذارید.
- یخچال را بیش از حد پر نکنید.
- مواد غذایی داغ را به طور مستقیم در یخچال قرار ندهید.
- موتور یخچال را به طور منظم روغن کاری کنید.
آیا امکان تعمیر موتور یخچال وجود دارد؟
بله، اما این امر به نوع خرابی موتور بستگی دارد. برخی از خرابی های موتور یخچال قابل تعمیر هستند، اما برخی دیگر غیرقابل تعمیر می باشند. در صورتی که موتور یخچال شما دچار خرابی قابل تعمیر شده باشد، تعمیرکار می تواند با تعویض قطعات معیوب، موتور را به حالت اولیه خود بازگرداند. اما اگر موتور یخچال شما دچار خرابی غیرقابل تعمیر شده باشد، تنها راه حل تعویض موتور است. برخی از دلایل خرابی کمپرسور یخچال عبارتند از:
- سوختگی سیم پیچ موتور
- خرابی بلبرینگ موتور
- نشتی روغن موتور
- خرابی خازن یا رله اورلود موتور